Blessures Algemeen

Door: Rico de Visser - arts orthopedie, email rico@mbfys.kun.nl.

Blessures ontstaan ten gevolge van overbelasting van verschillende anatomische structuren. Deze overbelasting word veroorzaakt door intensief of te intensief sporten met onvoldoende periodes van rust, geen of onvoldoende warming-up en geen of onvoldoende cooling down. Verder kunnen blessures onstaan door een te eenzijdige belasting. Of door een verlaging van de weerstand in periodes van griep en verkoudheid. Hier worden de verschillende anatomische structuren op een rij gezet.

1. Spieren

Spieren, de motoren van het bewegingsapparaat, zijn gebaat met een goede doorbloeding en voldoende beweging. Er dient voldoende zuurstofrijk bloed bij alle vezels te komen en tegelijkertijd moeten de afvalstoffen afgevoerd worden. Wanneer er langdurig te veel spanning (vnl. door statische belasting) in de spieren is wordt de doorbloeding verstoord. Afvalstoffen worden niet afgevoerd en pijnlijk stijve spieren zijn het gevolg. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel, door de pijn en stijfheid is het vrijwel onmogelijk om goed te ontspannen. Voorbeelden hiervan bij klimmen zijn de pijnlijke onderarm spieren, de volgende dag na het klimmen. In de meeste gevallen is dit spierpijn. Dit is niet altijd te voorkomen, wat wel te voorkomen is is dat er een chronische ophoping van melkzuur in de spieren optreedt. Dit kan bijvoorbeeld door een afwisselende statische en dynamische training. Door een goede cooling down en warming-up en een gedoseerde trainingsopbouw kan dit ook voorkomen worden.

Verder leidt een te eenzijdige training tot een onbalans in antagosisten (strekkers) en agonisten (buigers). Klimmen is een sport waarbij de buigers de spieren zijn die gebruikt worden. De strekkers worden minder gebruikt, hierdoor ontwikkelen zij zich ook minder. Het gevolg is dat de buigers relatief harder trekken. Dit leidt tot houdingsafwijkingen. Een herkenbaar voorbeeld is de aap houding bij klimmers (de borst spieren zijn sterker dan de rug spieren). Dit kan leiden tot overbelasting van de strekkers. Door zelf deze spiergroepen te trainen kun je dit voorkomen.

2. Pezen

Een pees brengt de kracht die door de spier geleverd wordt over op het bot, zij vormen de belangrijke verbinding tussen spier en bot. De doorbloeding van pees weefsel is laag. De aanpassing van een pees en het herstel van een pees gaan hierdoor langzamer. Als een pees beschadigd is duurt het langer als bijvoorbeeld een spier voordat alles herstelt is. Hierdoor neemt de mogelijkheid tot het opvangen van de belasting af en is de pees eerder kwetsbaar voor letsel. Stramme vingers is een signaal van pees beschadiging.

3. Peesscheden en Slijmbeurzen

Op sommige plaatsen in het lichaam waar de pees over botten loopt, door tunnels of wanneer de pees sterk van richting verandert zit een beschermende laag: de peesschede. In de schede bevindt zich gewrichtsvloeistof (het synoviale vocht) die er voor zorgt dat de pees wrijvingsloos langs de botstructuren kan lopen. Wanneer de pees direct op de schede schuurt treedt er snel een ontstekingsreactie op. Deze overbelasting van het weefsel geeft in de peesschede een heftige ontstekingsreactie die gepaard gaat met zwelling, pijn bij bewegen en functieverlies. Op dat moment is bij zowel passief als actief bewegen, van bijvoorbeeld de vingers een knisperend gevoel te bemerken. Dit wordt crepitatie genoemd, en wordt vaak vergeleken met het kraken van verse sneeuw. Slijmbeurzen zitten op plaasen waar de pees over of onder andere structuren heen gaat. In de slijmbeurzen zit net als in de peeschede gewrichtsvloeistof. Een bekende slijmbeurs is die van de schouder en de heup. Door overbelasting kunnen de slijmbeursen gaan ontsteken en zeer pijnlijk zijn.

4. Zenuwen

Door druk kan er een inklemming optreden van de zenuwen. Met name op plaatsen waar de zenuw door een nauw kanaal gaat. Een voorbeeld is de Carpale Tunnel.

5. Kapsel

Kapsels liggen om de gewrichten en beschermen deze. In het kapsel zit gewrichtsvocht. Bij overbelasting van de gewrichten of bij slijtage (een gevolg van overbelasting) functioneert deze bescherming niet of onvoldoende, en onstaat eenzelfde reactie als bij pezen. Gevolg is dat er beschadiging van het kapsel optreedt en er een ontsteking ontstaat. Bij klimmers is dit vaak rond de vinger gewrichtjes het geval.